آمبليوپى (تنبلى چشم)
در
حال حاضر تعداد کم بينايان و نابينايان در
دنيا حدود 180 ميليون و در ايران حدود 514 هزار
نفر است که عامل بسياری از آنها قابل پيشگيری
است ،تنبلی چشم يکی از اين موارد است.امروزه
حدود 2 تا 4 درصد مردم دنيا به تنبلی چشم مبتلا
هستند ،اين رقم در ايران به بيش از يک ميليون
نفر ميرسد.اگر به موقع تشخيص داده و درمان
نشود،فرد را از يک يا هر دو چشم بسيار کم بينا
يا نابينا خواهد کرد.
چشمان بعضی از کودکان ،با آنکه سالم و طبيعی
بنظر می رسند اما از سلامتی و ديد کافی
برخوردار نيستند .کامل شدن مرکز بينايی در مغز
،از دوران جنينی تا حدود دوازده سالگی ادامه
دارد،اما حداکثر سرعت رشد آن تا دو سالگی است.
نتيجه تکامل دستگاه بينايی ،در اين دوران
،ديد واضح و کامل است.در اين مدت،به خصوص در سه
سال اول زندگی ،هر عاملی که باعث اشکال ديد
،در يک يا هر دو چشم کودک شود،رشد و تکامل
دستگاه بينايی را متوقف می سازد و در نتيجه
باعث کاهش ميزان بينايی طفل می شود.معنی اين
سخن آن است که امکان دارد چشمی که از نظر ظاهری
کاملاً طبيعی است از بينايی کامل و طبيعی
برخوردار نباشد.در صورتيکه اشکال ديد
کودک،قبل از پنج سالگی درمان شود،حتی اگر چشم
در اين مدت تنبل هم شده باشد با درمان،بينايی
کامل به دست می آيد.
پس از پنج سالگی ،هر چه درمان چشم تنبل بيشتر
به عقب بيفتد احتمال به دست آوردن بينايی کامل
کمتر می شود.به طوری که پس از دوازده سالگی
،درمان تاثيری در بينايی نخواهد داشت.
عوامل ايجاد کننده تنبلی چشم:
-
اشکالات
مادرزادی در ساختمان چشم،مانند آب
مرواريد،پايين افتادگی پلک يا نداشتن عدسی
باعث می شود که چشم نتواند تصوير واضحی دريافت
کند و بتدريج دچار تنبلی می شود.در اين موارد
بهترين درمان ،عمل جراحی است که اگر پس از
تولد تا سه ماهگی ،هر چه سريعتر صورت
بگيرد،نتيجه بهتری خواهد داشت ، اما پس از سه
ماهگی نتيجه جراحی چندان رضايت بخش نخواهد
بود.
-
در
نزديک بينی ،دور بينی،آستيگماتيسم ،اگر ديد
هر دو چشم بسيار کم باشد و تفاوت ديد دو چشم
زياد باشد،چشم ضعيفتر نمی تواند ديد واضحی از
اشياء دريافت کند و دچار تنبلی ميشود.
-
لوچی
يا انحراف چشم نيز می تواند باعث شود تا چشم
منحرف نتواند تصوير واضحی دريافت کند و
بتدريج تنبلی در آن چشم ايجاد ميشود.
پيشگيری و درمان:
تنها
راه پيشگيری از تنبلی چشم تشخيص به موقع عوامل
ايجادکننده آن است و چون بسياری از اين عوامل
برای خانواده ها ناشناخته است،چشم همه کودکان
بايد حداقل سه بار قبل از دبستان در زمانهای
مختلف معاينه شود:
-
اولين
روزهای پس از تولد
-
دو
تا سه سالگی
-
پنج
تا شش سالگی
همچنين
اگر کودکی انحراف چشم دارد ،والدين بايد به
محض تشخيص،او را جهت معاينه برده و تحت درمان
قرار دهند.
درمان
تنبلی چشم معمولاً بستن چشم سالم است تا چشم
تنبل بکار بيافتد و تنبلی آن برطرف شود.مدت
بستن چشم مهم است و در فواصل مشخص نيز کودک
بايد معاينه شوداما گاهی اوقات برای درمان
،عينک و در بعضی موارد جراحی توصيه ميشود.اگر
تنبلی چشم بر اثر بيماريهای مادرزادی مانند
آب مرواريد،پايين افتادگی پلک ويا عيوب
ساختمانی ايجاد شده باشد،بايد قبل از سه
ماهگی درمان شود و اگر به علتهای ديگر به وجود
آمده باشد ،درمان قطعی و موثر تا قبل از پنج
سالگی امکان پذير است و بعد از آن ،درمان
معمولا نتيجه خوبی ندارد.گاهی اوقات مدت
درمان چندسال اشت،در اين صورت والدين طفل
بايداستقامت، پشتکار و حوصله لازم را داشته
باشند و از رفت و آمد مرتب و ساير مشکلات جنبی
آن خسته نشوند.
با رعايت نکات زير ،فرزندمان به تنبلی چشم
مبتلا نمی شود:
-
قبل
از دبستان سه بار کودک خود را نزد متخصص ببريم.
(در اولين روزهای پس از تولد-دو تا سه سالگی-پنج
تا شش سالگی)
-
به
محض مشاهده انحراف(لوچی)در چشم کودک ،او را
نزد متخصص ببريد.
-
اگر
متخصص توصيه کرد چشم کودکتان را ببنديد،طبق
دستور او عمل کنيد(چشم کودک را کمتر يا بيشتر
از زمان تعيين شده،نبنديد)
-
در
صورت تجويز عينک ،کودک رابه استفاده دايمی از
آن تشويق و طبق دستور عمل نماييد.
منبع: شرايط و روش معاينه ديد کودکان-نويسندگان
دکتر روشنک واقعی-اشرف عربی
|
