عینک - آموزشی - مبانی ساخت عینک های طبی - فصل اول - بررسی روشهای استاندارد اندازه‌بندی فریم‌

آموزشی

بررسی روشهای استاندارد اندازه‌بندی فریم‌

پس از آشنایی با مواد بهکار رفته در ساخت فریمها، شناخت روش اندازه‌بندی، مورد توجه می‌باشد. تا به حال روشهای مختلفی جهت استاندارد سازی اندازه بندی فریم ، ارائه شده است که دو روش آن بیشتر مورد استفادهی تولید کنندگان جهان واقع شده است که توضیحات ‌زیر، مربوط به این دو روش می باشد.

بهطور کلی، تعیین قطر عدسی مورد نیاز، تنظیم PD و ارتفاع در عدسیهای تک دید، دوکانونه، چندکانونه و تدریجی و مقدار جابهجایی مراکز اپتیکی (دسانتره‌)، بستگی به روشی دارد که توسط آن، عدسیها و فریم اندازه‌گیری شده است‌. درحال حاضر، دو روش اصلی که برای اندازه‌گیری فریم بهکار می‌رود، عبارتند از:

1- روش داتوم 2- روش باکسینگ

1ـ روش داتوم (Datum System ( :

با فرض قرار گرفتن یک عدسی در داخل فریم (شکل13-1)خطوط افقی مماس با بالاترین و پایین‌ترین لبهی‌عدسی، رسم شده است‌. خطی که در فاصلهی میانی دو خط مماس فوق‌الذکر و موازی با آنها رسم شده‌، به عنوان یک مرجع، به خط داتوم معروف است‌. عرض عدسی که در امتداد این خط قرار گرفته به طول‌داتوم (اندازه چشم‌: eyesize یا datum length ) معروف است. نقطهی میانی برروی خط‌ داتوم، که از دو لبهی عدسی به یک فاصله باشد، به مرکز داتوم (datum center) معروف است‌. طول‌خط عمودی که از مرکز داتوم عبور کرده و به دو لبهی عدسی منتهی می‌شود، ارتفاع عدسی و یا ارتفاع‌میانی داتوم(mid-datum depth) گویند.اندازهی پل یا دماغه (datum DBL)، در امتدادخط داتوم‌اندازه‌گیری می‌شود و حداقل فاصلهی بین دو عدسی، با (MBL) نشان داده می شود.‌(که این فاصله در روش باکسینگ حکم اندازهی پل یا دماغه را دارد). روش داتوم از روش باکسینگ‌(جعبه‌ای‌) که امروزه رایج می‌باشد، قدیمی‌تر است و بیشتر در انگلستان و بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا بهکار می‌رود.

شکل13-1 روش داتوم

2ـ روش باکسینگ ) Boxing System (:

روش باکسینگ (جعبه‌ای ـ چهارچوبی‌) بر پایهی روش داتوم بنا شده است‌. این روش، با اضافه نمودن دو خط عمودی موازی با هم، که مماس با دو لبهی عدسی در طرفین آن بوده و عدسی را در داخل جعبه قرارمی‌دهد باعث شد که روش داتوم ارتقاء یابد. (شکل 14-1)

شکل 14-1 روش باکسینگ

درروش باکسینگ، اندازهی عدسی و یا چشم، به وسیلهی فاصلهی افقی موجود بین دو خط مماس عمودی که چپ و راست عدسی را احاطه کرده، تعیین می‌شود که با علامت "A" در شکل مشخص شده است‌. (eyesize یا lens size.) خطوط مماس افقی و عمودی، چهار چوبی را تشکیل می دهند که عدسی در داخل آن قرار می گیرد.نقطهی وسط چهار چوب، نقطه‌ی عطف اصلی نامیده می شود و به ‌مرکز چهارچوب نیز معروف است‌. این نقطه را گاهی اوقات مرکز هندسی نیز می‌نامند:(Boxing Center or Geometrical Center)

زیرا بعد از تراش عدسی، این نقطه، مرکزهندسی عدسی است‌.اندازهی پل یا دماغه
( bridge sizeیا boxing DBL ) کوتاهترین فاصلهی بین دو جعبه یا دو عدسی می‌باشد.این اندازه در روش داتوم، مطابق (MBL) می‌باشد.مقدار اندازهی عمودی یا ارتفاع عدسی با حرف "B" نشان داده شده است‌.حرف "C" معرف مقدار عرض عدسی، در امتداد خط داتوم می‌باشد.

3ـ روش گماک (GOMAK System) :

سومین روشی که توسط گروهی به نمایندگی از انجمن اقتصادی کشورهای اروپائی بنا نهاده شد روش‌(GOMAC) بود. همان طور که در شکل15-1 نشان داده شده، تلاشی است در جهت رسیدن به یک توافق‌ بین روشهای داتوم و باکسینگ که نتایج حاصله، بهطور جهانی مورد قبول واقع نگردید، حتی در بین‌کشورهای بازار مشترک‌.

شکل15-1 روش گماک

شکل16-1 مقایسهی این روشها را نشان می دهد.

شکل16-1

همان طور که مشاهده نمودید، این دو روش در اندازه‌بندی پل و اندازهی چشم، با هم متفاوت می‌باشند.درنتیجه مرکز چرخش قالب‌های این دو روش با هم تفاوت دارد. حال اگر در زمان جابهجایی مرکز (دسانتره‌)، اندازه‌گیری براساس روش باکسینگ باشد و از قالبهای روش اندازه‌بندی داتوم برای تراش استفاده‌شود یا PD مورد نظر به طور صحیح بدست نمی آید و یا در مقدار جابهجایی مراکز اپتیکی جهت تعیین PD موردنظر اختلاف پیدا می شود.

مثال :

همان طور که مشاهده می‌کنید، در کل یک میلی‌متر اختلاف بین این دو روش وجود دارد.

یادآوری :

به تجربه ثابت شده در زمان جابهجایی مراکز اپتیکی، به اندازه‌بندی‌های حک شده برروی عینکها، نمی‌توان اعتماد کرد. زیرا احتمال دارد در بعضی از موارد، اندازه های فریم بیمار در اثر تعویض عدسی تغییر کرده باشد. همچنین در مواقعی که اندازهی یک فریم براساس یک روش استاندارد و موردتائید، اندازه‌بندی نشده باشد و یا فریم فاقد شیب یا قالب مخصوص بخودش باشد، می بایست‌خود، اقدام به اندازه‌گیری نماییم.

قطر مؤثر( Effective Diameter :ED ( :

هر گاه حد فاصل مرکز هندسی، تا دورترین نقطهی فریم را دو برابر کنیم، مقدار قطر مؤثر (ED) بهدست می‌آید.(کارخانه‌های سازندهی عینک بهندرت قطر مؤثر را اعلام می‌کنند؛ در نتیجه کلیهی فرمولهایی که از پارامتر ED برای‌بهدست آوردن حداقل قطر عدسی مورد نیاز استفاده می‌کنند، عملاً با مشکل مواجه می‌شوند.)

اختلاف فریم : (Frame Difference)

تفاوت بین اندازهی افقی و عمودی را که برحسب میلی‌مترمی باشد را اختلاف فریم گویند.

فاصلهی مرکز هندسی‌ (Geometrical Center Distance : GCD) :

فاصلهی بین دو مرکز هندسی، در دو عدسی را فاصلهی مرکز هندسی گویند. و یا به فاصلهی بین دو مرکز عدسی‌هم گفته می‌شود.( Distance Between Center : DBC ( و یا به PD فریم مشهور است‌. در واقع، اگر مقدار پل (DBL) را به اندازهی چشمی (eyesize) اضافه کنیم، مرکز هندسی یا PDفریم به دست خواهد آمد.

اندازهی دسته‌ :

امروزه در بیشتر فریمهای تجاری، اندازهی طول دسته‌ها بر رویشان چاپ شده است‌. این اندازه‌ها اکثراً برحسب میلی متر است‌. طول دستهی عینک را عموماً به یکی از سه روش زیر اندازه گیری می کنند :

الف ـ طول سرتاسر دسته ‌ :

این طول عبارت است از : فاصلهی بین مرکز لولای میانی دسته تا انتهای دسته‌. این اندازه‌گیری می‌بایست درامتداد خط فرضی میانی دسته صورت پذیرد. به عبارت دیگر، غیر از مواردی که دستهی عینک صاف می‌باشد، در سایر موارد می‌بایست خم موجود در دستهی عینک را بهصورت یک منحنی اندازه‌گیری نمود. (شکل A-17-1 )در صورتی که دسته از جنس فلز فنری باشد، انتهای خمیدگی دسته را گرفته و آن را می‌کشیم تابهصورت یک خط راست درآید. سپس آن را بر روی خط کش قرار داده و اندازه‌گیری می‌نمائیم‌. اندازه‌گیری‌دسته بر حسب میلی متر می‌باشد. دسته‌های عینکهای قدیمی بر مبنای اینچ اندازه‌گیری شده‌اند که دراین صورت می‌توان به هنگام تبدیل آنها به میلی متر مقدار آن را در 4/25 ضرب کرد و یا از جدول زیر استفاده نمود.

جدول1-1

ب ـ اندازهی طول دسته تا محل خمیدگی‌ :

یکی از شیوه‌های قدیمی‌تر اندازه‌گیری طول دسته، اندازه‌گیری آن از مرکز لولای میانی دسته تانقطهی وسط‌ خمیدگی دسته می‌باشد (LTB) که در شکل B-17-1 نشان داده شده است‌. فاصلهی بین نقطهی وسط خمیدگی تا انتهای دسته را طول خمیدگی می‌نامند.

ج ـ اندازه گیری طول دسته از بدنه تا خمیدگی‌ :

در صورتی که دستهی عینک به شکل C-17-1 باشد، یک فاصله بین قسمت تنهی عینک تا محل واقعی شروع‌دسته وجود دارد. در این شرایط، طول دسته را می‌توان بر اساس شیوهی اندازه از تنه تا خمیدگی تعیین‌نمود. (FTB) مختصری طویل‌تر از اندازه‌گیری به شیوهی (LTB) می‌باشد.

شکل 17-1

یادآوری:

بهطور معمول در عینک های طبی، در اندازه بندی حدقه، حداقل اندازه، 38 میلی متر و بزرگترین اندازه را 58 میلی متر لحاظ می کنند و در اندازه بندی پل یا دماغه، 14میلی متر، کوچکترین و 24 میلی متر، بزرگترین پل در نظرگرفته می شود و برای اندازهی دسته ها همان طور که در جدول 1-1 مشخص گردید، بین 115 تا 180 میلی متر را مورد استفاده قرار می دهند. در بعضی از کتابها این اندازه ها را بر اساس سن و جنسیت طبقه بندی کرده اند که بیشتر این موارد ممکن است که فقط در کشور خودشان مورد بررسی و بهره برداری قرار گیرد. بهطور کلی، این اندازه بندی ها ، می بایست بر اساس اندازه و فیزیک صورت مردم همان جامعه، مورد بررسی قرار گیرد.

برگشت به مبانی ساخت عینک های طبی | برگشت به فصل اول

تهیه و تنظیم : علی و جعفر انصاری نکو

استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.