عینک - آموزشی - مبانی ساخت عینک های طبی - فصل ششم - 3 تیزی گیری یا بیزوته کاری قسمتهای مورد نیاز لبه های عدسی

آموزشی

3- تیزی گیری یا بیزوته کاری قسمتهای مورد نیاز لبه های عدسی

در هنگام دور تراشی دستی، توجه نمودن به زاویه ی شیار داخل حدقه، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. زاویه ی شیار حدقه ها، بطور معمول بین 90 تا 100 درجه می باشد. حال اگر، ما زاویه ی لبه ی عدسی را طوری تراش بدهیم که مطابق با زاویه ی شیار حدقه باشد؛ احتمال شکستن و یا اصطلاحاً لب پَر شدن عدسی، مخصوصاً در فریمهای فلزی، هنگام نصب و یا در زمان استفاده شخص از عینک، بسیار زیاد است. بنابراین، علاوه بر اینکه زاویه ی لبه ی عدسی می بایست کمی بیشتر از زاویه ی شیار حدقه باشد؛ بهتر آن است که رأس زاویه ی لبه ی عدسی را هم کمی پرداخت و تیزی گیری نماییم. در واقع با این عمل، بین زاویه ی رأس لبه ی عدسی و زاویه ی رأس شیار حدقه، کمی فاصله ایجاد شده و به نوعی، حالت ضربه گیری و مقاومت عدسی در برابر فشارهای احتمالی حدقه، افزایش یافته است.

البته، این زاویه نباید به اندازه ای باشد که هنگام استفاده از عینک، عدسی از حدقه خارج شود. به طور معمول زاویه ای در حدود 115 درجه برای رأس لبه ی عدسی پیشنهاد می شود. در شکل زیر، چند نمونه از زوایای رأس لبه ی عدسی و حدقه نشان داده شده است.

نا مناسب
(هم زاویه و بیزوته کاری نشده)

زاویه ی رأس لبه ی عدسی

عدسی

حدقه

مناسب
(کمی بزرگتر و بیزوته کاری شده)

نا مناسب
(زاویه ی بسیار بزرگتر)

ثابت نگه داشتن و عدم لرزش دستها هنگام شکل دهی زاویه ی لبه، از مسائل مهم دور تراشی دستی می باشد. مقدار فشار عدسی بر وسائل ساینده (نظیر پوست سمباده و سنگ الماس) یکی دیگر از فاکتورهای مهم در دور تراشی دستی محسوب می گردد. مقدار فشار وارد بر وسائل ساینده، به چندین عامل بستگی دارد.

عوامل مؤثر در مقدار فشار وارد بر وسایل ساینده، در هنگام دور تراشی عدسی

1. ضخامت عدسی:

عدسی هایی با توان بالا در هنگام دور تراشی، نیاز بیشتری به فشار چه به صورت دستی و یا خودکار دارند و در عدسیهای نازک و یا عدسیهای با توان مثبت بالا که لبه ی آنها نازک می باشد، نیاز به فشار کمتری دارند.

2. تیز یا کند بودن وسیله ی ساینده:

به طور طبیعی وسایل ساینده ی کند، نیاز بیشتری به فشار جهت دور تراشی عدسی دارند و در وسایل ساینده ی تیز و یا تیز شده، نیاز کمتر.

3. جنس عدسی (شیشه، پلاستیک، فتو کرومیک، فشرده و …):

مواد بکار رفته در عدسی، نقش بسزایی جهت تعیین فشار را ایفا می کند. عدسیهای از جنس مواد آلی (پلاستیک، پلی کربنات و …) نیاز به فشار بیشتری دارند.

4. ضخامت لبه ی عدسی در قسمتهای مختلف( عدسیهای مثبت و یا منفی بیش از حد دسانتره شده و یا عدسی هایی با توان استوانه ای بالا:

هنگامی که یک عدسی مثبت و یا منفی، جهت تأمین PD و یا ارتفاع مرکز اپتیکی آن بیش از حد جا به جا (دسانتره) گردد؛ طبیعتاً یک طرف عدسی نازک و طرف دیگر ضخیم می گردد و یا در عدسی هایی با توان منشوری و یا عدسی هایی با توان استوانه ای بالا که می بایست متناسب با ظرافت و ضخامت قسمتهای مختلف لبه ی عدسی، فشار تغییر نماید. در واقع قسمتهای ظریف و نازک عدسی به فشار کمتری نیاز دارند تا قسمتهای ضخیم.

5. حد فاصل منطقه ی چیپر شده تا منطقه ی خط کشی شده ی الگو:

هنگام چیپر زدن، ممکن است که بعضی از قسمتهای عدسی به خط کشی الگو، دور و یا نزدیک باشند که در این صورت به قسمتهایی که از خط کشی دور هستند می بایست فشار بیشتری وارد نمود؛ تا قسمتهایی که نزدیک به مرز خط کشی می باشند.

6. بیزوته از داخل یا بیرون عدسی:

ابتدا بیزوته از داخل انجام می شود؛ سپس، از بیرون و عموماً فشار، هنگام بیزوته کاری از بیرون، کمتر از فشار بیزوته کاری از داخل می باشد. زیرا زمانی که بیزوته از داخل انجام گرفته باشد؛ لبه ی عدسی تا حدود زیادی نازک گردیده که در این شرایط، جهت بیزوته کاری از بیرون، به فشار زیادی نیاز ندارد.

دو نکته:

· در تمام مراحل دور تراشی دستی، بهتر آن است که نگاه شخص به محل برخورد عدسی با ساینده متمرکز باشد.

· به دلیل برقی بودن دستگاه، به منظور جلوگیری از جرقه زدن وسیله ی ساینده و یا انتقال الکتریسیته توسط آب به بدن شخص، کنترل آب و لوله ها از دیگر موارد احتیاطی بوده و انجام آن الزامی است.

آشنایی با پیش نیازهای کار با دستگاههای خودکار و یا نیمه خودکار

جهت دور تراشی عدسی با دستگاههای خودکار و نیمه خودکار، نیاز به قالب (شیب) یا الگوی یک حدقه ی فریم می باشد. برای تهیه ی قالب حدقه ی فریم، از دستگاه قالب بر استفاده می شود و برای جا به جایی مرکز اپتیکی (جهت تأمین PD و ارتفاع) و مهار عدسی توسط قالب لاستیکی جهت نصب بر روی دستگاه تراش، از دستگاهی موسوم به مرکز نما (سنتراسکوپ) استفاده می شود؛ که توضیحات مختصری در این موارد تقدیم می گردد.

قالب بر:

این وسیله، تشکیل شده از یک صفحه ی مدرج متحرک و چند گیره ( جهت نصب حدقه های فریم ) و یک محفظه که داخل آن یک موتور با دور کم قرار دارد که یک اره را، جهت برش قالب پلاستیکی به حرکت در می آورد. از آنجا که تهیه الگو و یا قالب، نقش تعیین کننده ای در رعایت تنظیم مرکز اپتیکی و محور دارد، دقت عمل در این بخش از کار، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

به طور معمول، این قالب برای حدقه ی راست تهیه می شود.

در هنگام نصب حدقه بر روی صفحه ی مدرج (در شرایط عادی) حدقه را به طریقی قرار دهید که فاصله ی مرکز حدقه در جهات افقی و عمودی صفحه ی مدرج، دقیقاً به یک اندازه تنظیم شود (روش داتوم). پس از تنظیم، حدقه را توسط دو گیره ی متصل به دستگاه و یک گیره ی مجزا از دستگاه به خوبی مهار نمایید.

یک قالب برش داده نشده و یا برش داده شده که بزرگتر از ابعاد حدقه می باشد را در جایگاه خود قرار دهید.

● سپس، صفحه ی مدرج را همراه با حدقه ی تنظیم و مهار شده، در جایگاه فوقانی بر روی دستگاه قرار داده، با یک دست، اهرم الگو ساز را به داخل شیار حدقه، هدایت و با دست دیگر اهرم به حرکت درآورنده ی اره را به آرامی به طرف جلو حرکت می دهید تا عمل برش شروع شود.

● سپس، دستها را از روی دستگاه بردارید. برای احتیاط، جهت عدم پرش قالب در هنگام اره کاری، می توانید یک دست را به آرامی بر روی قالب بدون اینکه از حرکت آن جلوگیری شود بگذارید. پس از آنکه اهرم الگو ساز، یک دور کامل در شیار حدقه حرکت نمود و اره، عمل برش را به اتمام رساند، می بایست اهرم به حرکت درآورنده ی اره را به آرامی به عقب بکشید؛ تا اره از حرکت باز ایستد. در واقع دستگاه را خاموش کنید و سپس اهرم فشاری کنار قالب را فشار دهید؛ تا قالب از جای خود به بالا پریده و سپس، دور آن را با سوهان، صاف و براده ها را از قالب جدا نمایید.

برگشت به مبانی ساخت عینک های طبی | برگشت به فصل ششم

تهیه و تنظیم : علی و جعفر انصاری نکو

استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.