عینک - آموزشی - مبانی ساخت عینک های طبی - فصل ششم - 4 استفاده از کارت مرکز یاب و یا دستگاه مرکز نما ( سنتراسکوپ ) جهت تنظیم مراکز اپتیکی عدسیها، برای تأمین PD و ارتفاع مورد نظر

توضیح : در فصل پنجم روش استفاده از کارت مرکز یاب شرح داده شده است.

همان طور که قبلاً توضیح داده شد، این وسیله برای جا به جایی و تنظیم مرکز اپتیکی و بلوکه کردن عدسی جهت نصب بر روی دستگاه می باشد. جهت استفاده از این دستگاه می بایست ابتدا لامپ صفحه ی نمایش قالب را روشن نموده و قالب حدقه را در جایگاه خود که در قسمت پشت و پایین دستگاه قرار دارد، نصب نمایید. سپس، لامپ صفحه ی مدرج را روشن و عدسی مرکز گیری شده را بر روی صفحه ی مـدرج که در قـسمت میــانی دستگاه می باشد، قرار دهید (عدسی را به طریقی قرار دهید که قسمت فوقانی عدسی، بالای صفحه ی مدرج و مرکز اپتیکی عدسی درست منطبق بر محل تلاقی خطوط عمودی و افقی صفحه ی مدرج قرار گیرد.). در این مرحله، مقدار جا به جایی افقی و عمودی (تنظیم PD و ارتفاع) را توسط دو محور گردشگر نصب شده بر روی صفحه ی مدرج، انجام دهید.

از آنجا که تصویر محیط عدسی را می توان بر روی قالب حدقه، از صفحه ی نمایشگر دایره شکل مشاهده نمود، شما می توانید قطر عدسی مورد نیاز را بررسی نمایید. پس از اطمینان از اندازه بودن قطر عدسی، لاستیک مخصوص بلوکه کردن عدسی را در جایگاه خود قرار داده؛ سپس، اهرم انتقال دهنده ی لاستیک را بر بالای عدسی هدایت و با فشار مناسب اهرم، عدسی را بلوکه و برای نصب بر روی دستگاه تراش آماده نمایید.

جا به جایی مراکز اپتیکی عدسیها به روش دستی:

همان طور که در شکل ملاحظه می کنید، این وسیله تشکیل شده از یک صفحه ی دایره شکل با خطوط عمودی، جهت تنظیم PD و خطوط افقی، برای تنظیم ارتفاع. قسمت وسط صفحه، مکانی جهت نصب لاستیک برای بلوکه نمودن عدسی است که با کمی فشار مناسب انگشت شصت به مرکز عدسی، این عمل انجام می گیرد؛ که این روزها به ندرت مورد استفاده واقع می گردد.

جا به جایی مرکز اپتیکی عدسی (دسانتره ) جهت تأمین PD و ارتفاع مورد نظر

پس از بررسیهای انجام شده در مورد فرمولهای موجود، جهت به دست آوردن مقدار جابه جایی مرکز اپتیکی (دسانتره ) و قطر عدسی وبا توجه به روشهای اندازه بندی فریمها ، نتایج زیر جهت سهولت و تسریع در کار ارائه می گردد:

همان طور که قبلاً در بخش اندازه بندی فریم توضیح داده شد و به دلایلی که ذکر گردید، بهتر آن است که جهت سهولت کار و هماهنگی با قالب فریمی که توسط خودمان تهیه گردیده، مجدداً اندازه گیری انجام شود و به دلیل اینکه قالب تهیه شده توسط «قالب بُر» براساس قرار دادن مرکز قالب در وسط حدقه ی فریم می باشد، هنگام اندازه گیری DBC (فاصله ی بین دو مرکز) می بایست خط کش را از وسط حدقه عبور دهیم . (حد فاصل میان لبه ی داخل سمت راست حدقه ی راست تا لبه ی سمت راست حدقه ی چپ را مقدارDBC گویند.)

DBL = Distance Between Lenses فاصله ی بین دو عدسی (اندازه ی پل یا دماغه )

DBC = Distance Between Center فریم ) فاصله ی بین مراکز دو حدقه PD(

برای به دست آوردن مقدار جابه جایی مراکز اپتیکی عدسیهای تک دید جهت تأمین PD مورد نیاز و استفاده از دستگاه خودکار و نیمه خودکار و دستگاه مرکز نما، از فرمول زیر استفاده می نمائیم :

که DBC = با فاصله ی بین دو لبه ی داخلی دماغه ی راست تا لبه ی داخلی حدقه ی چپ فریم .

و PD = فاصله ی بین مراکز دو مردمک در صورت قرینه بودن (یعنی: هر دو چشم دارای فواصل یکسانی نسبت به مرکز بینی می باشند.)

مقدار جابه جایی مرکز اپتیکی هر عدسی (بر حسب میلی متر) = 5

به علت عدم تقارن در بعضی از چشمها و یکسان نبودن PD تک چشمی آنها، از فرمول زیر استفاده می شود:

مقدار جابه جایی مرکز اپتیکی عدسی راست

مقدار جابه جایی مرکز اپتیکی عدسی چپ

پس از محاسبات مربوط به زاویه پانتوسکوپیک که قبلاً توضیح داده شد؛ برای تنظیم ارتفاع جهت دور تراشی عدسی با دستگاه اتومات و استفاده از سنترسکوپ (دستگاه مرکز نما) از فرمول زیر استفاده می شود :

همان طور که در فصل اول توضیح داده شد، جهت سهولت کار برای محاسبه ی مقدار B که همان اندازه ی ارتفاع کل حدقه می باشد ، فریم را روی کارت مرکز یاب قرار داده، پس از تنظیم PD مقدار ارتفاع حدقه را برروی کارت مشاهده و یادداشت نمایید و یا آن را با خط کش اندازه گیری نمائید و یک میلی متر به خاطر شیار داخل حدقه به آن اضافه نمائید.

اگر مقدار ارتفاع مورد نظر 25 میلی متر و اندازه ی کل ارتفاع حدقه (B) 46 میلی متر باشد:

در اینجا، چون مقدار ارتفاع مورد نظر، از نصف مقدار اندازه ی کل ارتفاع (B) بزرگتر است، بنابراین مرکز عدسی 2 میلی متر به طرف بالا تنظیم می شود و برعکس این حالت، زمانی است که مقدار ارتفاع موردنظر کوچکتر از نصف مقدار اندازه ی کل ارتفاع (B) باشد و یا مستقیماً در هنگام تنظیم PD با دستگاه سنترسکوپ، ارتفاع را هم تنظیم نمائید.

پس از تنظیم PD و ارتفاع مورد نظر ، عدسی را توسط لاستیک مخصوص بلوکه نموده و آماده دور تراشی نمائید. حال ، قالب و عدسی بلوکه شده را بر روی دستگاه خودکار (اتومات ) نصب و درجات دستگاه را تنظیم نمایید.

در این روش، دستگاه ، عدسی را به اندازه ی قالب مربوط تراش می دهد. آنگاه عدسی تراشیده شده را از دستگاه جدا و به وسیله ی یک سنگ الماس نرم ، تیزی و پریدگی های احتمالی لبه ی داخلی و خارجی عدسی را صیقل دهید تا آماده ی نصب و تنظیم برای فریم شود. اکنون قالب نصب شده بر دستگاه را جدا نموده و آن را معکوس و مجدداً بر دستگاه نصب نمایید. و برای عدسی چشم چپ مورد استفاده قرار دهید. در خاتمه ، به کنترل نهایی عینک ساخته شده که از اهمیت خاصی هم برخوردار است بپردازید.

به دلیل اینکه عدسیهای پلاستیک به مرور زمان کمی کوچک می شوند، لذا می بایست حدود5/0تا1 میلی متر بزرگتر از قالب خودش تراش داده شوند.

آموزشی

4- استفاده از کارت مرکز یاب و یا دستگاه مرکز نما ( سنتراسکوپ ) جهت تنظیم مراکز اپتیکی عدسیها، برای تأمین PD و ارتفاع مورد نظر