عینک - آموزشی - مبانی ساخت عینک های طبی - فصل هفتم - مختصری بر شناخت منشور و اثرات آن

براساس تعریف : منشور محیط شفافی است که به دو سطح صاف و شفاف غیر موازی ختم می گردد که از یک طرف همدیگر را قطع نموده، تشکیل رأس منشور (APEX) را می دهند و در طرف دیگر قاعده ی منشور (BASE) را می سازند.

واحد توان منشور ، دیوپتر منشوری است. منشوری با توان یک دیوپترD ) 1)، می تواند در فاصله ی یک متری، یک سانتیمتر در نور جابه جایی ایجاد کند.

روشهای مختلفی جهت تعیین توان منشور اعمال می شود؛ که از جمله می توان استفاده از دستگاه لنزمتر و یا روش خنثی سازی توسط منشوری با توان معلوم و یا اندازه گیری با لیزر را نام برد.

هنگامی که پرتو نور به یکی از سطوح متمایل منشور بتابد، بـه طرف قاعده شکسته و از سطح متمایل دیـگر با انحـراف بیشتری خارج می گردد؛ ولی تصویـر شیء مـورد نظر بـه طرف رأس منـشور جابه جا می شود که این خاصیت کاربردهای مختلفی از جمله در چشم پزشکی و عینک سازی دارد. در تجویز عدسیهای منشوری چهار جهت اصلی در نظر گرفته می شود.

			چشم چپ	چشم راست
قاعده به طرف خارج	Base Out	R.L = PLANO 2∆
			خارج	خارج
قاعده به طرف داخل	Base In	R.L = PLANO 2∆
			داخل	داخل
قاعده به طرف بالا قاعده به طرف پایین	Base Up Base Down	R = PLANO 2∆ L = PLANO 2∆
			پایین	بالا
قاعده به طرف پایین قاعده به طرف بالا	Base Down Base Up	R = PLANO 2∆ L = PLANO 2∆
			بالا	پایین

بنابراین، اگر ما دایره ی چرخش چشم را که 360 درجه می باشد در نظر بگیریم ،حالات زیر برای نصب عدسیهای منشوری بوجود می آید:

اگر منشوری های تجویز شده ، قاعده ی آن به طرف خارج باشد، قاعده ی عدسی منشوری چشم راست، بر روی زاویه ی 180 درجه(با توجه به شکل انتهای صفحه ی قبل) و برای چشم چپ، برروی زاویه ی صفر درجه متمرکز می گردد.

اگر قاعده به طرف داخل باشد، قاعده ی منشور برای چشم راست برروی زاویه ی صفر درجه و برای چشم چپ برروی زاویه ی 180 درجه می باشد.

یادآوری : در عدسیهای معمولی، زاویه ی صفر و 180 درجه مساوی است؛ اما در عدسیهای منشوری همان طور که توضیح داده شد، کاملاً متفاوت می باشند.

اگر قاعده ی منشور برای چشم راست به طرف بالا باشد، برروی زاویه ی 90 درجه قرار می گیرد. در این حالت برای چشم چپ ، قاعده حتماً به طرف پایین بوده و برروی زاویه ی 270 درجه قرار خواهد گرفت و برعکس .

این حالت مربوط به مواقعی است که قاعده ی منشور بین جهات اصلی ذکر شده، قرار گیرد؛ که چند نمونه ی آن در ادامه مطلب آورده شده است:

			چشم راست R
قاعده بین خارج و بالا	Base Out. Up	R = PLANO 2∆
قاعده بین خارج و پایین	Base Out. Down	R = PLANO 2∆
قاعده بین داخل و بالا	Base In. Up	R = PLANO 2∆
قاعده بین داخل و پایین	Base In. Down	R = PLANO 2∆

1- در برخی از نسخه ها، به جای جهت قاعده، زاویه ی قاعده درج می شود؛ مانند:

R = PLANO 2∆ ْ Base 300

2- گاهی اوقات به جای جهت قاعده ، زاویه ی رأس منشور درج می شود؛ مانند:

R = PLANO 2∆ Apex 270

(که در واقع در اینجا، منشوری است با قاعده ی بالا)

3- در بعضی از چشمها علاوه بر اختلال ماهیچه ای، ممکن است که شخصی دچار دوربینی یا نزدیک بینی و یا آستیگماتیسم باشد؛ که در این صورت، عدسیهای ترکیبی برای بیمار تجویز می شود؛ مانند:

4- گاهی اوقات، منشور (پریزم) تجویز شده برای هر دو چشم، یکسان نمی باشد؛ مانند:

5- در موارد خاصی هم هست که منشور (پریزم) را برای یک چشم تجویز می کنند؛ مانند: