عینک - آموزشی - مبانی ساخت عینک های طبی - فصل هفتم

آموزشی

عدسیهای تدریجی (پروگرسیو) PROGRESSIVE

به علت تنوع در مواد اولیه و گوناگونی در طراحی های این عدسیها و همچنین تفاوتهای موجود از نظر کاربردی و طرق مختلف سوار کردن آنها بر روی فریم (نصب )، ما را بر آن داشت که به یک سری اطلاعات کلی بسنده و آن را در اختیار علاقه مندان به این فن قرار دهیم .

تا به حال تعداد زیادی از این نوع عدسی با کاربردهای مختلف توسط کارخانه های سازنده ، تولید و به بازار عرضه شده که البته وجوه مشترکی در بین آنها مشاهده می شود.

عدسیهای تدریجی، شامل یک سری علامتهای مرئی و موقتی بوده که جهت نصب به کار برده شده وقابل پاک شدن می باشند. همچنین، دارای یک سری علائم نیمه مرئی حک شده ی دائمی هستند که در عدسی به اشکال خاصی ، قابل رویت می باشند.

بخشهای مختلف یک عدسی تدریجی:

در شکل 1، نمونه ای از طرح یک عدسی تدریجی نشان داده شده است. بر اساس این طرح به معرفی اجزاء عدسیهای تدریجی می پردازیم:

1ـ محلی را که با علامت تقریباً نیم دایره مشخص شده و نقطه ای در وسط آن می باشد، محل کنترل توان و یا محور دید دور می باشد؛ که در بعضی از عدسیهای تدریجی با علامت پرانتز ( ) و یا علائم دیگر نشان می دهند و به اصطلاح (DRP) می گویند که در هنگام اندازه گیری بهتر آن است که نقطه ی مزبور در مقابل روزنه ی لنزمتر قرار گیرد.

2ـ مکانی که با علامت + و یا نشانه گذاری می شود، محل مرکز یابی (فیتینگ کراس ) می باشد که در مواقع ساخت عینک (ضمن رعایت نقاط دیگر) الزاماً درست منطبق بر روی مردمک چشم بیمار قرار می گیرد و هرگونه تغییراتی در آن می بایست در جهت کاربردهای خاص صورت پذیرد. و در بعضی موارد به CC هم نشان می دهند. (سنترکراس )

3ـ در این نقاط، دو نشان به شکل دایره و یا مربع و یا مثلث و یا علائم تجاری دیگر به صورت نیمه مرئی حکاکی شده اند؛ که به طور استاندارد و متقارن در فاصله ی 17 میلی متری نقطه ی MRP، قرار گرفته اند؛ که در بعضی از عدسیها به جای این دو نشان ، سمبل و یا علامت شناسایی کارخانه ی سازنده ی عدسی را، حک می کنند. هدف از حکاکی این دو نشان، علاوه بر مسائل تجاری، کمک به بازسازی علائم مرئی پاک شده می باشد. برای علامت گذاری مجدد یک عدسی تدریجی، می توان دو نشان تجاری آن را مشخص نمود و مراکز آنها را با یک روان نویس نقطه گذاری کرد. سپس، این نقطه ها را بر روی کارت مرکز یاب کارخانه ی سازنده قرار داده و سایر علائم از جمله دایره های کنترل توان عدسی ، فیتینگ کراس و یا نقطه ی عطف اصلی و یا نقطه ی عطف منشور را علامت گذاری نمود. یک نمونه از این کارتها در شکل 2 به نمایش گذاشته شده است .

( در اغلب عدسیها علامت شناسایی کارخانه را حدود 4 میلی متری زیر علائم تجاری فوق الذکر، که به طرف بینی می باشند، حک می کنند.)

4ـ این نقطه، محل اندازه گیری اثرات منشوری ، ضخامت عدسی و هرگونه منشور تجویز شده می باشد که به نقطه ی عطف اصلی (MRP) و یا نقطه ی عطف منشور (PRP) ، و در طرحهای متقارن به عنوان مرکز هندسی(GC) معروف می باشد؛ که معمولا متناسب با طرح عدسی ، 2 الی 4 میلی متر پایین تر از فیتینگ کراس قرار می گیرد و در مرکز یابی، جهت بلوکه کردن عدسی نیمه کاره ، مورد استفاده واقع می گردد؛ که در بعضی از عدسیها، این نقطه نسبت به مرکز هندسی عدسی، مقداری جابه جا یا دسانتره گردیده است.

5ـ دایره ای را که در تصویر مشاهده می کنید، محل اندازه گیری توان دید نزدیک است (NRP)؛ که این مکان ،نهایت توان دید نزدیک عدسی تجویز شده می باشد. این دایره معمولاً متناسب با طرح عدسی، در فاصله ی حدود 10 الی 18 میلی متری زیر نقطه ی (MRP) و یا فیتینگ کراس( در اکثر عدسیهای رایج
فعلی) ، قرار می گیرد؛ که مرکز آن متناسب با طرح و توان عدسی، عموماً بین 2 تا 3 میلی متر نسبت به نقاط فوق به طرف بینی جابه جایی دارد؛ که این جابه جایی به Inset کارخانه ی سازنده ی عدسی معروف است.

6ـ در این محل، مقدار افزون حک می گردد؛ که فاصله ی آن در حدود 4 میلی متر زیر یا بالای علامت تجاری به طرف گیجگاهی (دسته )می باشد. (علامت ستاره در بعضی عدسیها، مفهوم افزون 2.5 را می رساند. در مواردی هم افزون 2.25 را با عدد 22 و افزون 2.50 را با عدد 25 و افزون 2.75 را با عدد 27 نشان می دهند.) در بعضی عدسیها، زیر علامت تجاری سمت بینی، دو عدد حکاکی شده؛ که عدد اول نشانگر توان پایه ی عدسی (Base Curve) و عدد دوم نمایانگر ضریب شکست عدسی می باشد.

7ـ خط محور افقی، که از مرکز (MRP) و 2 دایره ی حکاکی شده عبور می نماید و جهت مراحل آماده سازی عدسی برای تراش کاربرد دارد.

DRP = Distance Reference Point نقطه ی عطف دور

CC = Center Cross علامت سنتر کراس

MRP = Major Reference Point نقطه ی عطف اصلی

PRP = Prism Reference Point نقطه ی عطف منشور

GC = Geometrical Center مرکز هندسی

NRP = Near Reference Point نقطه ی عطف نزدیک

(شکل 1)